Η Διακήρυξη της Βόννης

Από το 1900 οι ΗΠΑ έχουν αντλήσει από τους υπόγειους υδροφορείς τόση ποσότητα νερού ικανή να γεμίσει δύο φορές τη λίμνη Erie. Μόνο την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα η ποσότητα του αντλούμενου υπόγειου ύδατος είναι αρκετή για να ανεβάσει τη στάθμη των θαλασσών, παγκοσμίως, κατά 2%. Αυτή είναι  η αποτίμηση του Αμερικάνικου Γεωδυναμικού Ινστιτούτου (U.S.G.S.) για τον τρόπο με τον οποίο η χώρα αυτή διαχειρίζεται τους υδροφορείς της. Οι ΗΠΑ απορροφούν κάθε χρόνο 25 κυβικά χιλιόμετρα νερού από τους υπόγειους υδροφορείς.

 

Και στον υπόλοιπο κόσμο όμως η κατάσταση δεν είναι καλύτερη. Γι αυτό το λόγο, από 21 ως 24 Μαΐου του 2013, περισσότεροι από 350 ειδικοί επιστήμονες συνεδρίασαν στην Βόννη της Γερμανίας για να κάνουν μια αποτίμηση της κατάστασης σε σχέση με τα αποθέματα νερού και τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει η ανθρωπότητα να τα διαχειριστεί στο μέλλον. Η διάσκεψη είχε τίτλο: «Το νερό στην εποχή του Ανθρωπόκαινου» και διοργανώθηκε από το Global water system project.  Τα συμπεράσματα της διάσκεψης της Βόννης συνοψίστηκαν στην Διακήρυξη της Βόννης.

Σε αυτή αναγνωρίστηκε πως η ανθρώπινη συμπεριφορά αποτελεί τον κύριο παράγοντα στη διαταραχή  του κύκλου  του νερού.  Οι  αμέτρητες  ανθρώπινες ενέργειες σε τοπικό επίπεδο, επιδρούν σωρευτικά σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο, προκαλώντας αλλαγές μεγάλης κλίμακας στη ροή και την αποθήκευση του νερού καθώς και υποβάθμιση της ποιότητας του νερού και επιφέρουν ζημιές στα υδάτινα οικοσυστήματα.

 

Με τη συμπεριφορά μας έχουμε αλλάξει το κλίμα  και τη χημεία του πλανήτη,  την χιονοκάλυψή του,  την παγοκάλυψή του, τον όγκο και την έκταση των ωκεανών. Όλα δηλ.  τα θεμελιώδη στοιχεία του υδρολογικού κύκλου. Έχουμε επιταχύνει σημαντικά τη διάβρωση του εδάφους, χρησιμοποιώντας σε μεγάλες ποσότητες αζωτούχα λιπάσματα  τα οποία αποστραγγίζονται  από το νερό το οποίο εκτρέπουμε για άρδευση, στεγνώνοντας έτσι  τα ποτάμια. Το νερό της άρδευσης παρασύρει τα αζωτούχα λιπάσματα και καταλήγει στον ωκεανό μεταβάλλοντας την αλατότητά του. Εκτρέψαμε μεγάλες ποσότητες νερού για την αξιοποίηση ενέργειας από ορυκτά καύσιμα, φράξαμε με φράγματα τη ροή μεγάλων ποταμών και καταστρέψαμε τεράστια υδάτινα οικοσυστήματα.  Όλα αυτά μας έχουν θέσει σε μη βιώσιμη τροχιά. Οι επιστήμονες δεν μπορούν να καθορίσουν με βεβαιότητα πώς ή καλύτερα πότε θα έχουμε φτάσει στο οριακό εκείνο σημείο, πέρα από το οποίο δεν θα υπάρχει επιστροφή.

 

Τα προβλήματα αυτά δεν τα αντιμετωπίζουν μόνο οι αναπτυσσόμενες  χώρες. Χάρτες διαθεσιμότητας νερού δείχνουν σημεία ελάχιστης διαθεσιμότητας σε όλη την Ευρώπη και τη Βόρειο Αμερική.

 

Η διαθεσιμότητα του νερού στις αναπτυγμένες οικονομίες κόστισε 750 δις δολλάρια σε υποδομές. Θα είναι τέτοια ποσά διαθέσιμα στις φτωχότερες χώρες; Δαπανηρές  τεχνικές λύσεις όπως  η κατασκευή μεγάλων ταμιευτήρων νερού ή η μεταφορά νερού από τη μια λεκάνη απορροής  στην άλλη εξασφαλίζουν τη διαθεσιμότητα του νερού στις πλούσιες χώρες. Μπορούμε να βασιζόμαστε, μελλοντικά, σε τέτοιες κοστοβόρες λύσεις είτε στις πλούσιες είτε στις φτωχές χώρες; Καθώς οι συνθήκες μεταβάλλονται η απόδοση τέτοιων τεχνικών λύσεων καθίσταται βραχυπρόθεσμη. Η Διακήρυξη της Βόννης μας προτρέπει σε διαφορετικές πρακτικές όπως η καταπολέμηση της ρύπανσης και η αντιπλημμυρική προστασία. Επίσης προτρέπει τους ειδικούς να αξιοποιήσουν τη δορυφορική τεχνολογία επισκόπησης προκειμένου να εγκατασταθεί ένα παγκόσμιο σύστημα παρακολούθησης των υδροφορέων που θα τροφοδοτεί με δεδομένα όλα τα κράτη. Προτείνει την τόνωση της καινοτομίας σε επιστημονικά ινστιτούτα που ασχολούνται με το νερό με στόχο να σχεδιάσουν αποτελεσματικές στρατηγικές πράσινης ανάπτυξης. Υποστηρίζει πως για τη δόμηση θα πρέπει να λαμβάνονται υπ’ όψιν οι συνθήκες του οικοσυστήματος  μέσα στο οποίο θα δομήσουμε. Θα πρέπει να συνδυαστούν παραδοσιακές τεχνικές με πράσινες υποδομές προκειμένου να προστατέψουμε το κλίμα. Τέλος προτρέπει τη νέα γενιά των επιστημόνων που θα ασχοληθεί με το νερό να εκπαιδευτεί στην έρευνα των αλλαγών και τη διαχείριση κάνοντας χρήση ανάλυσης  πολλαπλής κλίμακας και ολοκληρωμένου συστήματος σχεδιασμό.

 

Η κακή διαχείριση των υδάτων είναι λοιπόν το χαρακτηριστικό γνώρισμα της νέας γεωλογικής εποχής που ήδη ξεκίνησε: Της εποχής του Ανθρωπόκαινου. Η έλλειψη προνοητικότητας από τη μεριά του ανθρώπου θα οδηγήσει σε μεγάλη λειψυδρία, παγκόσμιας έκτασης, ως το 2050.

 

Πηγές: www.scientificamerican.com , www.newscientist.com, www.gwsp.org