Θερμές κηλίδες


 


Το παράδοξο:
Η πλειονότητα των σεισμών και των ηφαιστειακών εκρήξεων συμβαίνει στα όρια των λιθοσφαιρικών πλακών. Υπάρχουν όμως και εξαιρέσεις. Τα νησιά της Χαβάης 
 για παράδειγμα που είναι ηφαιστειακής προέλευσης, σχηματίστηκαν στο μέσον της πλάκας του Ειρηνικού, σε μιά απόσταση 3200 χιλιομέτρων από τα όριά της.

Η εξήγηση: Το 1963 ο J.Tuzo Wilson, Καναδός γεωφυσικός, για να εξηγήσει το παραπάνω παράδοξο διατύπωσε τη θεωρία των θερμών κηλίδων. (Hotspots).

Συγκεκριμένα, οι θερμές κηλίδες βρίσκονται πάνω από μανδυακό υλικό που βρίσκεται σε ασυνήθιστα υψηλή θερμοκρασία. Αυτό δημιουργείται στον κατώτερο μανδύα και ανέρχεται αργά με ρεύματα μεταφοράς. Αυτό το υλικό παίρνει το σχήμα βολβού καθώς ανεβαίνει, ο οποίος έχει μιά μακριά λεπτή ουρά. Φτάνοντας στη βάση της λιθόσφαιρας η κεφαλή του βολβού ψύχεται, απλώνεται και παίρνει το σχήμα μανιταριού. Η κεφαλή αυτού του μανιταριού έχει πλάτος 500-1000 χιλιόμετρα.

Κάποια  υποθαλάσσια ηφαίστεια δημιουργήθηκαν πάνω από θερμές κηλίδες. Επειδή όμως οι θερμές κηλίδες είναι κάτω από τις λιθοσφαιρικές πλάκες,  όταν μετακινούνται οι λιθοσφαιρικές πλάκες μετακινούνται τα ηφαίστεια, όχι όμως και οι θερμές κηλίδες. Έτσι, όσο τα ηφαίστεια βρίσκονται πάνω από τις θερμές κηλίδες είναι ενεργά, ενώ όταν το ηφαίστειο μετακινηθεί λόγω της κίνησης των λιθοσφαιρικών πλακών, τότε καθίσταται ανενεργό, επειδή παύει να είναι πάνω από θερμή κηλίδα αφού αυτές δεν μετακινούνται. Έτσι δημιουργήθηκε η οροσειρά των ηφαιστείων της Χαβάης.

123_islands_s hot_spot_move

hotspots

Τα βασαλτικά καλύμματα σε κάποιες περιοχές της Γης, βρίσκονται πάνω από θερμές κηλίδες. Ο αριθμός των θερμών κηλίδων είναι ακόμη αμφιλεγόμενος.

Πηγή: http://www.geo.auth.gr/765/ και http://pubs.usgs.gov/gip/dynamic/hotspots.html