Ιοί

Οι ιοί είναι συσσωμάτωμα μακρομορίων ανίκανα για οποιαδήποτε μεταβολική δραστηριότητα. Οι ιοί αποτελούνται από μονόκλωνο ή δίκλωνο μόριο DNA ή RNΑ που περιβάλλεται από πρωτεϊνική θήκη που ονομάζεται καψίδιο (capsid) και αποτελείται από πρώτεϊνικές υπομονάδες.

virus

Το γονιδίωμα των ιών (γενετικό υλικό) αποτελείται από νουκλεϊκό οξύ από 2- 3 γονίδια έως μερικές εκατοντάδες. Oι ιοι δεν έχουν αυτοδύναμη αναπαραγωγή, αλλά μόνο αν βρεθούν σε κύτταρο χρησιμοποιώντας τους μηχανισμούς του.

Η ποικιλότητα και η μολυσματικότητα χαρακτηρίζουν τους ιούς. 

 Ανάλογα με τον οργανισμό που μολύνουν οι ιοί διακρίνονται σε: ιοί βακτηρίων (φάγοι), ζωικών οργανισμών, φυτικών οργανισμών. Οι ιοί δραστηριοποιούνται με την είσοδό τους στο κύτταρο-ξενιστή.

Ο ιός κολά στην επιφάνεια του κυττάρου και κατόπιν εισέρχεται στο εσωτερικό του.
- Λυτικός κύκλος (lytic cycle): ο ιός παρεμποδίζει τη μεταβολική δραστηριότητα του κυττάρου και δίνει εντολή για τη σύνθεση του δικού του νουκλεϊκού οξέος και πρωτεϊνών από τα διαθέσιμα υλικά και μηχανισμούς του κυττάρου και μετά αυτοσυγκροτούνται πολλοί ιοί μέσα στο ίδιο το μολυσμένο κύτταρο που απελευθερώνονται στο περιβάλλον μολύνοντας νέα κύτταρα. Ο λυτικός κύκλος διαρκεί 20-60 λεπτά, στους 37οC, και από κάθε φάγο απελευθερώνονται 100-200 φάγοι.
- Λυσιγονία (lysogeny): το DNA του ιού ενσωματώνεται στο DNA του κυττάρου. Το ενσωματωμένο DNA καλείται προϊός (provirus) και στην περίπτωση των φάγων προφάγος (prophage).
- Ο ενσωματωμένος ιός δρα ανάλογα των περιστάσεων:
α) όταν εκτεθεί σε υπεριώδη ακτινοβολία ενεργοποιείται το DNA του φάγου, που οδηγεί στη σύνθεση πρωτεϊνών του φάγου και την ενεργοποίηση του DNA όπως στον λυτικό κύκλο, με αποτέλεσμα τη συγκρότηση πολλών φάγων και τη λύση του κυττάρου.
β) Ορισμένα κυτταρα παράγουν ιούς με εκβλάστηση από την κυτταρική επιφάνεια χωρίς λύση του κυττάρου (πχ ιός του AIDS).
γ) ορισμένα κύτταρα χάνουν τον έλεγχο της αύξησης και διαίρεσής του και μεταπίπτουν σε καρκινικά. - Οι υποδοχείς στην επιφάνεια των ιών καθορίζουν ποιο τύπο κυττάρου θα μολύνουν. Η είσοδός τους στο κύτταρο γίνεται με κυτταροφαγία ή κυτταρική σύντηξη.
- Οι ρετροϊοί χρησιμοποιούν το RNA ως μήτρα για σύνθεση RNA που ενσωματώνεται στο DNA του κυττάρου-ξενιστής ως προϊός. Το DNA μεταγράφεται σε mRNA που κατευθύνει στη σύνθεση των πρωτεϊνών των ιών. Μερικοί ρετροϊοί μετασχηματίζουν φυσιολογικό κύτταρο σε καρκινικό.

Πηγές:  wikipedia, ΕΑΠ


Δείτε στο παρακάτω βίντεο με ποιόν τρόπο ο ιός του κρυολογήματος προσβάλει τα κύτταρά μας.