Λιθοσφαιρικές πλάκες

Η Γη που πατάμε δεν είναι τόσο σταθερή όσο φαίνεται. Τα πετρώματα, οι οροσειρές ακόμη και οι ήπειροι βρίσκονται σε μιά κατάσταση διαρκούς κίνησης και αλλαγής. Μέχρι τις αρχές του 1900 οι γεωλόγοι πίστευαν οτι ο ηπειρωτικός φλοιός της Γης, αλλά κυρίως οι ωκεάνιες λεκάνες ήταν δομές σταθερές και αμετακίνητες στην επιφάνεια της Γης.

Το 1915 ο ερευνητής Alfred Wegener πρότεινε τη θεωρία της κίνησης των ηπείρων συνδυασμένη με ένα σύνολο από παρατηρήσεις και αποδείξεις όπως η ύπαρξη της Παγγαίας πριν από 200 εκατομμύρια χρόνια. Λόγω της περιστροφικής κίνησης της Γης αυτή η υπερήπειρος διαμελίστηκε σε μικρότερα τμήματα-ηπείρους τα οποία μετακινήθηκαν προς διάφορες κατευθύνσεις μέχρις ότου καταλάβουν τις θέσεις που γνωρίζουμε σήμερα.

Αναφέρεται οτι το πρώτο ερέθισμα για τη θεωρία του Wegener προήλθε από την παρατήρηση μεγάλων παγόβουνων που επέπλεαν στον ωκεανό. Για την ισχύ της θεωρίας του προέβαλλε διάφορα στοιχεία και αποδείξεις, όχι μόνο από το σχήμα των εκατέρωθεν ηπείρων, αλλά και κυρίως από πετρολογικά, παλαιοντολογικά, μορφολογικά και κλιματολογικά δεδομένα.

Είναι πλέον αποδεκτό οτι ο γήινος φλοιός αποτελείται από ένα σύνολο 20 λιθοσφαιρικών πλακών εκ των οποίων οι έξι μεγαλύτερες και πιό σημαντικές είναι: η Αφρικανική, η Ευρασιατική, του Ειρηνικού ωκεανού, της Βόρειας Αμερικής, της Νότιας Αμερικής και της Ανταρκτικής.

Πηγή: Δρ. Κων/νος Κυριακόπουλος Αν. Καθηγητής Ηφαιστειολογίας και Πετρολογίας, Διευθυντής Εργαστηρίου Ορυκτολογίας-Πετρολογίας. Περιοδικό Γεωτρόπιο τεύχος 527 22/5/2010

Η θεωρία της κίνησης των ηπείρων εμπλουτίστηκε από τη θεωρία της εξάπλωσης του πυθμένα καθώς και από τη θεωρία της εναλλαγής των μαγνητικών πόλων της Γης. Έτσι σήμερα βρίσκεται σε ισχύ η θεωρία των τεκτονικών πλακών. (δες περισσότερα στην αντίστοιχη επιλογή του  μενού "Κινήσεις ηπείρων"). Το ωκεανογραφικό πλοίο Glomar Challenger με γεωτρήσεις που πραγματοποίησε στη μεσοωκεάνεια ράχη ανάμεσα στη Νότιο Αμερική και την Αφρική συνέλεξε δείγματα φλοιού, η μελέτη των οποίων επιβεβαίωσε οριστικά την ανανέωση του φλοιού κοντά στις ζώνες ρήγματος όπως προέβλεπε η θεωρία των τεκτονικών πλακών και επιπλέον ισχυροποίησε τον ισχυρισμό του Βέγκενερ για την ύπαρξη της Παγγαίας.

Για τις κινήσεις των λιθοσφαιρικών πλακών δες το άρθρο: "Δημιουργία ηφαιστείων".