Εξωγενείς δυνάμεις

Είναι οι δυνάμεις που αναπτύσσονται πάνω στην επιφάνεια της Γης. Σ' αυτές οφείλονται η αποσάθρωση, η διάβρωση η διαγένεση και η απόθεση.

Αποσάθρωση ονομάζεται η καταστροφή ή η αλλοίωση των ορυκτών και των πετρωμάτων που γίνονται στην επιφάνεια της Γης με την επίδραση των εξωγενών δυνάμεων. Οι δυνάμεις αυτές είναι η ηλιακή ακτινοβολία, το νερό, ο παγετώνας, τα αέρια της ατμόσφαιρας και οι ζωντανοί οργανισμοί. Ανάλογα με το αίτιο που την προκαλεί έχουμε τα παρακάτω είδη αποσάθρωσης:
 

aposath


 Στη φυσική αποσάθρωση έχουμε καταστροφή (σπάσιμο, θρυμματισμό) των πετρωμάτων χωρίς να αλλοιώνεται η σύστασή τους.

Σπουδαίος παράγοντας της μηχανικής αποσάθρωσης είναι η θερμοκρασία που δημιουργείται από την ακτινοβολία του ήλιου. Όταν μάλιστα η διαφορά της θερμοκρασίας μεταξύ ημέρας και νύχτας είναι μεγάλη, όπως συμβαίνει σε ερήμους και σε άλλες περιοχές της γης η καταστροφή γίνεται ακόμα μεγαλύτερη. Επίσης η πίεση του νερού είναι σημαντικός παράγοντας μηχανικής αποσάθρωσης. Το νερό όταν παγώνει μέσα στις ρωγμές των πετρωμάτων διογκώνεται και τα θρυμματίζει.

Στη χημική αποσάθρωση το πέτρωμα καταστρέφεται χημικά, δηλαδή μετατρέπεται σε χημικά διαλύματα. Η χημική αποσάθρωση εξαρτάται από την υγρασία, τη θερμοκρασία και τα διαλύματα που κυκλοφορούν στο έδαφος και που σχηματίζονται από το νερό της βροχής και από τις χημικές ενώσεις του εδάφους.

Η βιολογική αποσάθρωση οφείλεται στις ρίζες των φυτών. Αυτές σπάνε τα πετρώματα. Επίσης σχηματίζουν με το νερό οργανικά οξέα που επιδρούν καταστροφικά στα ορυκτά συστατικά των πετρωμάτων και άρα ευθύνονται και για χημική αποσάθρωση.

Διάβρωση ονομάζεται το σύνολο των φυσικών και χημικών παραγόντων που καταστρέφουν τα πετρώματα και μεταφέρουν τα κατάλοιπά τους. Η διαγένεση, η διαδικασία με την οποία ένα χαλαρό ίζημα μετατρέπεται σε συμπαγές πέτρωμα, με τη βοήθεια της πίεσης των υπερκείμενων στρωμάτων και της φυσικής της συνδετικής ύλης.

Ο άνεμος και το νερό μεταφέρουν τα υλικά της αποσάθρωσης και τα αποθέτουν σε άλλες περιοχές, αλλάζοντας τη μορφή της επιφάνειας της Γης. Αυτή η διαδικασία λέγεται απόθεση.

Οι εξωγενείς δυνάμεις αλλάζουν το ανάγλυφο της Γης. Αν δρούσαν μόνες τους χωρίς τις ενδογενείς δυνάμεις, σε μερικά εκατομμύρια χρόνια η Γη θα ήταν επίπεδη.