Ο ρόλος της ενέργειας στο οικοσύστημα

Όλοι οι οργανισμοί καλύπτουν τις ανάγκες τους σε ενέργεια διασπώντας τις θρεπτικές ουσίες της τροφής τους. Τι είναι όμως η τροφή;

Τροφή είναι το σύνολο των οργανικών συνθέσεων (όπως η γλυκόζη που συνθέτουν τα φυτά) που χρησιμοποιούν οι οργανισμοί ως πηγή ενέργειας για τις διαδικασίες του μεταβολισμού τους. Τροφή δεν είναι το νερό ή ο αέρας ή το διοξείδιο του άνθρακα.

Οι αυτότροφοι οργανισμοί αξιοποιούν απλά υλικά και ενέργεια που βρίσκουν στο άβιο περιβάλλον τους και παράγουν μόνοι τους την τροφή τους. Τα φυτά είναι αυτότροφοι οργανισμοί αφού παράγουν την τροφή τους (γλυκόζη) με τη διαδικασία της φωτοσύνθεσης. Κατόπιν αυτή την τροφή θα την διασπάσουν για να παράγουν την απαραίτητη ενέργεια που τους χρειάζεται. Η διαδικασία αυτή καλείται κυτταρική αναπνοή. Αυτοί οι οργανισμοί χαρακτηρίζονται και ως παραγωγοί.

anapnohphotosynth

Ετερότροφοι είναι οι οργανισμοί που δεν έχουν την ικανότητα να φωτοσυνθέτουν αλλά παίρνουν έτοιμη την τροφή τους, τρώγοντας άλλους οργανισμούς του οικοσυστήματος. Διακρίνονται σε καταναλωτές και αποικοδομητές.

Οι καταναλωτές διακρίνονται σε τρείς τάξεις. Οι καταναλωτές πρώτης τάξης τρώνε παραγωγούς. (π.χ. τα πρόβατα τρώνε χόρτα). Οι καταναλωτές 2ης τάξης τρώνε καταναλωτές πρώτης τάξης. (π.χ. τα σαρκοφάγα ζώα που τρώνε φυτοφάγα ζώα). Οι καταναλωτές τρίτης τάξης τρώνε καταναλωτές δεύτερης τάξης. (π.χ. τα σαρκοφάγα που τρώνε άλλα σαρκοφάγα). Ο άνθρωπος άλλοτε συμπεριφέρεται ως καταναλωτής 1ης άλλοτε 2ης και άλλοτε 3ης τάξης.

Οι αποικοδομητές είναι βακτήρια, μύκητες ή πρωτόζωα που τρέφονται με νεκρή οργανική ύλη (νεκρούς οργανισμούς, νεκρά φύλλα, κλαδιά, περιττώματα κτλ) και την μετατρέπουν σε ανόργανη την οποία και επιστρέφουν στο περιβάλλον. Κατ' αυτόν τον τρόπο ανακυκλώνουν την ύλη ώστε να είναι διαρκώς διαθέσιμη για τους οργανισμούς των οικοσυστημάτων.

Η ενέργεια σε ένα οικοσύστημα εισέρχεται διαμέσου των παραγωγών με τη φωτοσύνθεση και διανέμεται στους υπόλοιπους οργανισμούς με τις τροφικές σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ τους. Αυτή η πορεία χαρακτηρίζεται ως ροή ενέργειας.


energy_flow

Πηγή-Σχήμα 1: Κιτσαντάς Ελευθέριος-Βιολόγος, Δ/ντης 2ου Λυκειου Ν. Φιλ/φειας