Δομή του εσωτερικού της Γης

Μέχρι πριν από σχεδόν μισό αιώνα, ακόμα και οι πλέον καταρτισμένοι επιστήμονες δεν ήξεραν περισσότερα για το εσωτερικό της Γης από έναν ανθρακωρύχο. Το 1906 ο Ιρλανδός γεωλόγος Ρίτσαρντ Ντίξον Όλντχαμ εκπόνησε αναλύσεις των σεισμικών κυμάτων από ένα σεισμό στη Γουατεμάλα και κατέληξε στο συμπέρασμα οτι ορισμένα σεισμικά κύματα διεισδύουν μέχρι ένα ορισμένο βάθος μέσα στη Γη και στη συνέχεια εξοστρακίζονται σα να προσέκρουσαν σε κάποιο φράγμα. Αυτό τον οδήγησε στο συμπέρασμα οτι η Γη πρέπει να έχει έναν πυρήνα. Τέσσερα χρόνια αργότερα ο Κροάτης σεισμολόγος Άντριγια Μοχορόβισιστς, παρατήρησε έναν παρόμοιο εξοστρακισμό σε πολύ μικρότερο βάθος. Με αυτόν τον τρόπο ανακάλυψε τα όρια μεταξύ του φλοιού και του χαμηλότερου στρώματος, του μανδύα. Αυτή η ζώνη είναι γνωστή ως ασυνέχεια Μοχορόβισιτς ή απλά Moho.

Κατά τη δεκαετία του 1960 οι επιστήμονες ήταν τόσο απογοητευμένοι με την έλλειψη γνώσεων σχετικά με το εσωτερικό της Γης που αποφάσισαν να μάθουν επιτέλους κάτι ουσιαστικό. Αποφάσισαν λοιπόν να κάνουν μιά γεώτρηση στο βυθό της θάλασσας (θεωρούσαν τον ηπειρωτικό φλοιό πολύ παχύ), προκειμένου να φτάσουν στην ασυνέχεια Moho και να πάρουν δείγματα από τον μανδύα, τα οποία στη συνέχεια θα μελετούσαν.

mohole-image1
Το Αμερικανικό σχέδιο Mohole

 

Το εγχείρημα βαφτίστηκε "Mohole" (Τρύπα Moho) και κατέληξε σε πανωλεθρία. Στόχος ήταν να βυθίσουν σε βάθος άνω των 4.000 μέτρων ένα τρυπάνι στα ανοιχτά των ακτών του Μεξικού στην περιοχή του Ειρηνικού και στη συνέχεια να τρυπήσουν το φλοιό, ο οποίος με πάχος λίγο πιό πάνω από 5.000 μέτρα είναι πιο λεπτός σ' αυτό το σημείο. Όλες οι προσπάθειες κατέληξαν σε αποτυχία. Η βαθύτερη τρύπα δεν ξεπερνούσε τα 183 μέτρα και έτσι το έργο από "Mohole" έγινε "No-Hole". Το 1966 το Αμερικανικό Κογκρέσο διέταξε την διακοπή των εργασιών, καθώς το κόστος ήταν μεγάλο και τα αποτελέσματα ασήμαντα.

 

kola_hole
Η Ρωσική γεώτρηση στη χερσόνησο Κόλα

Τέσσερα χρόνια αργότερα οι Σοβιετικοί επιστήμονες αποφάσισαν να δοκιμάσουν την τύχη τους στην ξηρά. Επέλεξαν ένα σημείο στη χερσόνησο Κόλα στη Ρωσία, η οποία δεν απέχει πολύ από τα φινλανδικά σύνορα. Στόχος ήταν η διάνοιξη μιάς τρύπας βάθους 15 χιλιομέτρων. Όταν το έργο εγκαταλείφθηκε 19 χρόνια μετά, είχαν φτάσει σε βάθος 12.262 μέτρα. Αν σκεφτεί κανείς οτι ο φλοιός αντιπροσωπεύει μόνο το 0,3% του όγκου του πλανήτη μας και οτι η τρύπα στη χερσόνησο Κόλα δεν είχε διεισδύσει καν στο ένα τρίτο του φλοιού, σίγουρα δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ούτε κατά διάνοια οτι έχουμε κατακτήσει το εσωτερικό της Γης.

Πηγή: Περιοδικό GEO Νοέμβριος 2009

 

Το 1978 το Αμερικανικό ωκεανογραφικό πλοίο Glomar Challenger έκανε παγκόσμιο ρεκόρ γεώτρησης κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Η γεώτρηση αυτή έλαβε χώρα στην τάφρο των Μαριανών στον Ειρηνικό ωκεανό. Το τρυπάνι έφτασε σε  συνολικό βάθος 7049,5 μέτρων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Όμως κατάφερε να σκάψει μόνο 15,5 μέτρα κάτω από τον πυθμένα.

Τον Απρίλιο του 2012 το Ιαπωνικό ωκεανογραφικό Chikyu ερευνώντας το ρήγμα του μεγάλου σεισμού που έπληξε την Ιαπωνία το 2011, ανακοίνωσε πως έκανε νέο παγκόσμιο ρεκόρ γεώτρησης κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Το τρυπάνι του έφτασε σε βάθος 6883,5 μέτρα και σκάβοντας άλλα 856,5 μέτρα κάτω από τον πυθμένα έφτασε στο συνολικό βάθος των 7740 μέτρων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας που αποτελεί νέο παγκόσμιο ρεκόρ.

Τι ξέρουμε τελικά σήμερα για τη δομή του εσωτερικού της Γης;

Πατήστε στον παρακάτω σύνδεσμο για να δείτε την απάντηση: http://www.metal.ntua.gr/uploads/3112/3c_DOMH_TOY_ESOTERIKOU_THS_GHS.pdf