Χρωμοσώματα

Οι σημαντικότερες οργανικές ενώσεις των κυττάρων που σχετίζονται με τη δομή και τις λειτουργίες τους είναι οι πρωτεϊνες. Η λειτουργικότητα των πρωτεϊνών οφείλεται στην τρισδιάστατη δομή τους. Αυτή η δομή καθορίζεται από τον αριθμό και το είδος των αμινοξέων που αποτελούν την πρωτεϊνη. Επίσης καθορίζεται από τη σειρά με την οποία αυτά τα αμινοξέα συνδέονται καθώς σχηματίζουν μακριές αλυσίδες. Η σειρά αυτή καθορίζεται από το γενετικό υλικό (D.N.A.). Οι πληροφορίες που διαθέτει το γενετικό υλικό (γενετικές πληροφορίες), βρίσκονται σε συγκεκριμένα τμήματά του, τα γονίδια

Πού βρίσκεται αυτό το γενετικό υλικό;

Το γενετικό υλικό βρίσκεται στον πυρήνα των ευκαρυωτικών κυττάρων. Τα μόρια του D.N.A. έχουν μεγάλο μήκος. (2 μέτρα συνολικό μήκος). Έτσι για να χωρέσουν στο κύτταρο περιτυλίγονται γύρω από πρωτεϊνες, σχηματίζοντας χαρακτηριστικές δομές τα χρωμοσώματα.

 Άρα κάθε χρωμόσωμα αποτελείται από D.Ν.Α.το οποίο συσπειρώνεται με τη βοήθεια πρωτεϊνών που λέγονται ιστόνες.
 

chromosome


 


 


 

Ο αριθμός των χρωμοσωμάτων είναι χαρακτηριστικός για κάθε είδος οργανισμού.

Στον άνθρωπο κάθε σωματικό κύτταρο έχει 46 χρωμοσώματα, τα οποία είναι ανά δύο όμοια.

Κάθε ζευγάρι χρωμοσωμάτων που έχουν ίδιο σχήμα και μέγεθος ονομάζονται ομόλογα.  Αυτά περιέχουν σε αντίστοιχες θέσεις γενετικές πληροφορίες που αφορούν τις ίδιες ιδιότητες. Σε κάθε ζεύγος ομόλογων χρωμοσωμάτων το ένα είναι πατρικής προέλευσης και το άλλο μητρικής. Οι οργανισμοί που περιέχουν ομόλογα χρωμοσώματα χαρακτηρίζονται ως διπλοειδείς (ανώτεροι οργανισμοί - κυρίως φυτά και ζώα) ενώ οι μονοκύτταροι ευκαρυωτικοί και οι προκαρυώτες δεν περιέχουν ομόλογα χρωμοσώματα και χαρακτηρίζονται ως απλοειδείς.

Για να μελετήσουμε τα χρωμοσώματα ενός οργανισμού τα φωτογραφίζουμε στο μικροσκόπιο κατά τη φάση της κυτταρικής διαίρεσης και στη συνέχεια συνδυάζουμε τα ομόλογα σε ζεύγη ανά δύο. Κατόπιν ταξινομούμε τα ζεύγη σε σειρά από τα μεγαλύτερα στα μικρότερα και έτσι δημιουργούμε τον καρυότυπο.

cv15

Στην παραπάνω εικόνα βλέπουμε τον καρυότυπο ενός αγοριού. Αποτελείται από 22 ζεύγη αυτοσωμικών χρωμοσωμάτων (είναι αυτά που δεν προσδιορίζουν το φύλο του ατόμου) και από 2 φυλετικά χρωμοσώματα: το Χ και το Υ. Αν ήταν κορίτσι θα είχε τον ίδιο αριθμό αυτοσωμικών και 2 Χ χρωμοσώματα. Βλέπουμε επίσης οτι το Υ έχει μικρότερο μέγεθος από το Χ χρωμόσωμα.

Διαβάστε άρθρο για τις έρευνες στα χρωμοσώματα.