Το πέρασμα της Αφροδίτης

Στις 5 και 6 Ιουνίου εφέτος, η Αφροδίτη θα είναι επί έξι ώρες ορατή σαν μια μικρή μαύρη κουκίδα στη επιφάνεια του ήλιου, φαινόμενο που δεν θα ξανασυμβεί μέχρι το 2117. Στη διαδρομή της γύρω από τον Ήλιο η Αφροδίτη προσπερνά τη Γη κάθε 1,6 χρόνια. Μετά περνά ανάμεσα από τη Γη και τον Ήλιο. Εξ' αιτίας όμως της ελαφριάς κλίσης της τροχιάς της συνήθως περνά πάνω ή κάτω από τον ηλιακό δίσκο. Πολύ σπάνια έχουμε την ευκαιρία να την δούμε να περνά μπροστά από τον ηλιακό δίσκο και να φαίνεται σα μιά μικρή μαύρη κουκίδα που γλιστρά πάνω του. Αυτό ακριβώς το φαινόμενο που είναι γνωστό ως "Πέρασμα της Αφροδίτης" θα έχουμε την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε για τελευταία φορά αυτόν τον αιώνα.

Το φαινόμενο είναι πολύ σπάνιο και επαναλαμβάνεται κάθε 243 χρόνια με ένα περίεργο μοτίβο. Συγκεκριμένα συμβαίνουν ζεύγη διελεύσεων με ένα διάστημα 8 ετών ανάμεσα στις διελεύσεις του κάθε ζεύγους. Για παράδειγμα: 1631-1639, 1761-1769, 1874-1882 και 2004-2012. Μεταξύ των ζευγών μεσολαβεί ένα διάστημα 121,5 και 105,5 ετών εναλλάξ. Παρατηρήστε: 1761-1639=122 , 1874-1769=105, 2004-1882=122. Η επόμενη διέλευση θα γίνει μετά από 105 χρόνια το 2117.

venus transit

Πηγή: www.transitofvenus.nl

Στην παραπάνω εικόνα φαίνονται όλα τα στάδια της διέλευσης. Το φαινόμενο ξεκινά όταν η άκρη της Αφροδίτης αγγίξει το εξωτερικό άκρο του ηλιακού δίσκου (πάνω αριστερά στην εικόνα.) Κατόπιν η Αφροδίτη γλιστρά πάνω στον ηλιακό δίσκο και η φάση εισόδου ολοκληρώνεται όταν το άλλο άκρο της περιφέρειας της Αφροδίτης αγγίξει την εσωτερική πλευρά της περιφέρειας του ηλιακού δίσκου. Η φάση εξόδου περιλαμβάνει τα αντίστοιχα στάδια με την ανάποδη σειρά όπως φαίνεται στα δεξιά της εικόνας. Το φαινόμενο διαρκεί περίπου 6 ώρες.

Το αστρονομικό αυτό φαινόμενο είναι πολύ σπουδαίο διότι με τη βοήθειά του μπόρεσαν κατά το παρελθόν και υπολόγισαν την απόσταση Γης- Ήλιου. Επίσης ανάλογο φαινόμενο συμβαίνει στα μακρινά ηλιακά συστήματα. Εξωπλανήτες περνούν μπροστά από μακρινούς σε μας ήλιους. Από τη μείωση της έντασης του φωτός που παρατηρούν τα τηλεσκόπια κατά τη διέλευση αυτή, μπορούμε και ανιχνεύουμε την ύπαρξη αυτών των εξωπλανητών. Περισσότερες λεπτομέρειες γι' αυτό θα βρείτε εδώ.

Στην Ελλάδα το φαινόμενο θα ξεκινήσει στις 6 Ιουνίου στη 1.05 τα ξημερώματα. Επειδή θα είναι νύχτα δεν θα είναι ορατό. Θα γίνει ορατό την ώρα που θα ανατείλλει ο ήλιος στις 6.07 το πρωί και θα μπορείτε να το παρακολουθήσετε ως τις 7.55 που θα ολοκληρωθεί. Μην κοιτάξετε τον ήλιο κατάματα. Υπάρχει μεγάλος κίνδυνος τύφλωσης. Μπορείτε να το δείτε απ' ευθείας με ειδικά προστατευτικά γυαλιά ή εξ' αντανακλάσεως μέσα σε σκοτεινό θάλαμο. Φυσικά μπορείτε να το παρακολουθήσετε με ασφάλεια μέσω web broadcast πατώντας εδώ.

Μπορείτε επίσης να λάβετε μέρος στην επανάληψη του πειράματος μέτρησης της απόστασης Γης-Ήλιου. Τον 18ο αιώνα διοργανώθηκαν αποστολές σε όλον τον κόσμο μετά από παρότρυνση του Edmund Halley (του γνωστού αστρονόμου που έδωσε το όνομά του στον ομώνυμο κομήτη) για να μετρήσουν την διάρκεια του φαινομένου από διαφορετικές τοποθεσίες και κατόπιν να μπορέσουν να υπολογίσουν την απόσταση Γης - Ήλιου. Έχετε τη δυνατότητα να συμμετέχετε σε αντίστοιχο πείραμα με τη βοήθεια της σύγχρονης τεχνολογίας. Αρκεί να κατεβάσετε την εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα που θα βρείτε στους παρακάτω δεσμούς.

Εφαρμογή για Android ,   Εφαρμογή για iPhone

Επισκεφτείτε τη σελίδα του Ομίλου Φίλων Αστρονομίας Θεσσαλονίκης και διαβάστε περισσότερα για το φαινόμενο καθώς και για τον τρόπο υπολογισμού της απόστασης Γης-Ήλιου.

Στην παρακάτω προσομοίωση βλέπετε την τροχιά της Αφροδίτης μπροστά από τον ήλιο, όπως θα είναι ορατή από την Ελλάδα.

( Πηγή προσομοίωσης: www.sunaeon.com/)

Για περισσότερα: http://transitofvenus.nl/wp/,   http://www.transitofvenus.org/